Το Ίδρυμα Τοπικής Ανάπτυξης «Θωμάς & Αφροδίτη Παπανίκος» (ΙΤΑΘΑΠ) οργάνωσε φέτος την 5η Ετήσια Συνάντησή του με θέμα «Το Μέλλον του Χωριού στην Παγκόσμια Κοινότητα: Διεθνείς Εμπειρίες κι Εκτιμήσεις» στο χωριό Σαρδίνια της Επαρχίας Βάλτου (Ακαρνανία) του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, την Τετάρτη και Πέμπτη 26-27 Ιουλίου 2017. Το βράδυ της Παρασκευής, το ΙΤΑΘΑΠ δεξιώθηκε όλους τους καλεσμένους του στην έδρα, στη Θέση Πηγάδι των Σαρδινίων, με παραδοσιακά ψητά και πίτες. Την Πέμπτη και με ώρα έναρξης 9:30 π.μ., στην αίθουσα εκδηλώσεων του ιδρύματος, πραγματοποιήθηκε η συνάντηση. Ακολούθησε γεύμα σε παραδοσιακή ψαροταβέρνα στο παραλιακό χωριό Μπούκα.

Την εκδήλωση προλόγισαν ο Πρόεδρος του ΙΤΑΘΑΠ κ. Θωμάς Παπανίκος του Γρηγορίου και ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Ελλήνων Περιφερειολόγων κ. Λάμπρος Πυργιώτης. Την συζήτηση συντόνισε η κα Όλγα Γκούντα, Γραμματέας Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΤΑΘΑΠ.

Στην εκδήλωση μίλησαν οι εξής ομιλητές:

Δρ. Σινάν Ογκούν, Προϊστάμενος, ΚΒΑΠ Έρευνα & Ανάπτυξη ΕΠΕ, Τουρκία. Αγροτική Αναγέννηση.
Δρ. Γιώργος Β. Πριόβολος, Καθηγητής, Κολλέγιο Ιόνα, NY, ΗΠΑ. Καθιέρωση Επωνυμίας μιας Ανώνυμης Περιοχής: Μικρά Μέρη, Μεγάλη Εικόνα Επωνυμίας.
Δρ. Σωτήρης Σκεβούλης, Καθηγητής & Πρόεδρος, Πρόγραμμα Πληροφορικής, Σχολή Σάιντεμπεργκ για Επιστήμες Υπολογιστών και Συστήματα Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πέις, ΗΠΑ. Προεκτείνοντας το Διαδίκτυο των Πραγμάτων από Μικρές Πόλεις σε Έξυπνα Χωριά: Προκλήσεις κι Ευκαιρίες.
Δρ. Πασκάλ Ζολιβέ, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τεχνολογικό Πανεπιστήμκιο της Κομπιέν / Πανεπιστήμιο Σορβόννης, Γαλλία. Τηλεργασία και Παγκοσμιοτοπικότητα: Μια Δοκιμή Ψηφιακής Εθνολογίας μέσω Ανάλυσης των Κοινωνικών Δικτύων.
Δρ. Μπάρμπαρα Ζαγκάλια. Επίκουρη Καθηγήτρια, Πολυτεχνείο της Μάρτσε, Ανκόνα, Ιταλία.Η Φιλοξενία στην Επαρχιακή Ιταλία: Πώς η Επαρχία Ρίατσε Παρουσιάζει Συγκριτική Παρακμή.
Δρ. Τζαγιούν Τσε, Καθηγήτρια Έρευνας, Πανεπιστήμιο του Μπουσάν για Διεθνείς Σπουδές, Νότια Κορέα. Τονγιούνγκ (Τσουνγκ-Μου), η Νάπολη της Κορέας.

Ο κ. Ογκούν αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα της βιωσιμότητα της αγροτικής οικονομίας των μικρών κοινοτήτων. Ανέφερε ότι πολλές μικρές πόλεις και αγροτικές κοινότητες σε όλη την Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο αναζητούν τρόπους ενίσχυσης των οικονομιών τους, της παροχής καλύτερης ποιότητας ζωής και αξιοποίησης των τοπικών πόρων. Αντιμετωπίζουν όμως προκλήσεις, όπως η ταχεία ανάπτυξη των αστικών περιοχών, η μείωση του αγροτικού πληθυσμού και η απώλεια γεωργικών εκτάσεων. Τις αγροτικές περιοχές τις έχουμε συνδέσει στο μυαλό μας με υγιεινό τρόπο ζωής, ασφάλεια τροφίμων, ήρεμα και γαλήνια τοπία και μια γενικότερη ασφάλεια-έλλειψη επικινδυνότητας. Θα πρέπει, λοιπόν, η κάθε αγροτική περιοχή να βρει ένα μοναδικό προϊόν, μέσα από το οποίο θα αναδεικνύονται τα παραπάνω στοιχεία, καθώς επίσης και να εξοπλίσει τους ανθρώπους της με τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να το πουλήσουν. Θα πρέπει επίσης να διαθέτουν την τεχνογνωσία, ώστε να βρουν ένα ευρύτερο κοινό για τις τοπικά επιτυχημένες επιχειρήσεις. Επισήμανε ότι τα αποτελεσματικά αγροτικά προγράμματα θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη του συστήματος εύρεσης εργασίας μέσω επέκτασης του επιχειρηματικού πνεύματος και των ευκαιριών απασχόλησης για τους νέους και μη της περιοχής.

Ο κ. Πριόβολος ανέφερε πως μέσω των επώνυμων προϊόντων (branding), οι διάφοροι «τόποι» μπορούν να εδραιώσουν μια επιθυμητή και ξεχωριστή θέση στην παγκόσμια αγορά, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην αειφόρο οικονομική ανάπτυξη, να βελτιώσει τη γενική επιρροή (soft power) και να διευκολύνει συνεργασίες με άλλους τόπους, επιχειρήσεις, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και κυβερνητικές υπηρεσίες. Επιπλέον, στο βαθμό που πολλές επιχειρήσεις αξιοποιούν τον τόπο προέλευσης των προϊόντων τους, ένα σήμα κατατεθέν του τόπου (a top-of-mind place brand) θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην αύξηση της αντίληψης ποιότητας των τοπικών προϊόντων ή υπηρεσιών και στη βελτίωση της οικονομικής απόδοσης των τοπικών επιχειρήσεων. Τόνισε τη σπουδαιότητα ανάπτυξης μιας στρατηγικής επώνυμων προϊόντων για μικρότερες και λιγότερο γνωστές τοποθεσίες, η οποία θα διασφαλίζει ότι το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής θα είναι ένα σωστά καθορισμένο και ελκυστικό προϊόν επώνυμης τοποθεσίας (place brand), το οποίο θα μπορούσε να επεκταθεί στα διάφορα τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες, σε μια προσπάθεια να προσελκύσει εξωτερικούς καταναλωτές, επενδυτές, επισκέπτες και άλλες αγορές-στόχους με αποτελεσματικό τρόπο.

Ο κ. Σκεβούλης υποστήριξε πως το «Internet of Things-IoT» όπως εφαρμόζεται στον τομέα του έξυπνου χωριού, θα μπορούσε να ενσωματώσει άψογα και με διαφάνεια ένα μεγάλο αριθμό διαφορετικών και ετερογενών τελικών συστημάτων, παρέχοντας ταυτόχρονα τη βάση για την ανάπτυξη μιας πληθώρας ψηφιακών υπηρεσιών. Το όραμα του έξυπνου χωριού στοχεύει στην αξιοποίηση των πιο προηγμένων τεχνολογιών επικοινωνίας για την υποστήριξη υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας για τους πολίτες του. Συγκεκριμένα, είπε πως ένα έξυπνο χωριό είναι βασικά η συνεργατική σχέση μεταξύ του τοπικού περιβάλλοντος διαβίωσης και της απαραίτητης τεχνολογικής υποδομής, που του επιτρέπει να προσφέρει στους κατοίκους του έναν υψηλής ποιότητας, υγιή, ικανοποιητικό, ασφαλή και βιώσιμο τρόπο ζωής και να βελτιώσει τη διαδικασία της τοπικής ζωής. Το πρώτο βήμα στο σχεδιασμό ενός έξυπνου χωριού είναι η ταυτοποίηση όλων των αντικειμένων που θα επικοινωνούν μεταξύ τους. Στη συνέχεια, εγκαθίσταται ένας μεγάλος αριθμός από αισθητήρες, κάμερες παρακολούθησης, κουμπιά και διακόπτες για συσκευές έκτακτης ανάγκης και άλλες συσκευές. Αυτοί οι αισθητήρες και οι συσκευές συνδέονται στο διαδίκτυο και παράγουν τεράστια ποσά δεδομένων, τα οποία στη συνέχεια αποθηκεύονται και υφίστανται επεξεργασία σε επεξεργαστές Cloud. Αυτά τα δεδομένα θα μπορούν να αναλύονται περαιτέρω για καλύτερη χρήση με εργαλεία «Big Data Analytics», ενώ ο τελικός στόχος είναι η επίτευξη μεταξύ άλλων, έξυπνων κατοικιών, συστημάτων πρόγνωσης καιρικών συνθηκών, εκπαίδευσης, συστημάτων παρακολούθησης, έξυπνης γεωργίας και συστημάτων παροχής ιατρικής φροντίδας. Εδώ αναφέρθηκε το παράδειγμα της YoLo health, που προσπαθεί να δώσει λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα διάφορα χωριά. Συγκεκριμένα, με το «ΑΤΜ Υγείας» καθίσταται δυνατός ο έλεγχος βασικών παραμέτρων, όπως η σύνθεση του αίματος, ο ΔΜΣ κ.ά., οικονομικά και γρήγορα.

Ο κ. Ζολιβέ μίλησε για την τηλεργασία και την παγκοσμιοτοπικότητα και είπε ότι πολλοί μελετητές και εμπειρογνώμονες έχουν εκφράσει μέχρι στιγμής τις απόψεις τους σχετικά με την ψηφιακή «επανάσταση» και τις καταστροφικές επιπτώσεις της στην τοπικοποίηση της παραγωγής. Είναι λίγη, ωστόσο, η δουλειά που έχει γίνει πάνω στην ανάλυση των λεγομένων των καθημερινών ανθρώπων στις καθημερινές τους συζητήσεις, δηλαδή όσον αφορά το ποιες είναι οι εμπειρίες και τα συναισθήματα των ανθρώπων αυτών που συνδέονται με τέτοιες κοινωνικο-τεχνικές καινοτομίες. Παρουσίασε τα αποτελέσματα μιας μελέτης που έγινε το 2014 με βάση ένα ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε το 2003 με στόχο τον εντοπισμό και την ανάλυση των ασθενών σημάτων και της πιθανής εμφάνισης κοινωνικοοικονομικών ή τεχνολογικών τάσεων. Υποστήριξε ότι είναι δυνατόν να υπάρξει πρόσβαση σε μια συλλογική νοημοσύνη-«collective intelligence», διαφορετική από αυτή των εμπειρογνωμόνων σχετικά με τον αντίκτυπο της ψηφιακής επανάστασης στον τοπικοποίηση της παραγωγής και της τοπικής ανάπτυξης, μέσω ανάλυσης με μηχανήματα και ακρόασης Φόρουμ και συζητήσεων.

Η κα Ζαγκάλια παρουσίασε μια μελέτη για μια μικρή πόλη, το Riace, στη νότια Ιταλία. Aυτή η πόλη υπέστη συνεχή μείωση στον πληθυσμό της από τη δεκαετία του 1950 μέχρι την αρχή της νέας χιλιετίας. Έπειτα όμως από την ένταξη μεταναστών και προσφύγων, ξεκίνησε μια νέα φάση ανάπτυξης. Είπε πως η μαζική μετανάστευση, η οποία συνέβη σε μεγάλο βαθμό στις χώρες της Νότιας Ευρώπης και προκάλεσε προβλήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χρησιμοποιήθηκε ως μέσο ανάπτυξης και ανάκαμψης της πόλης και της οικονομίας. Η περίπτωση Riace αποτελεί παράδειγμα θετικής ενσωμάτωσης των μεταναστών και κοινωνικής συνοχής, καθώς και ενδυνάμωσης της δημογραφικής και οικονομικής ανάπτυξης. Τέλος, υποστήριξε πως και οι μικρές πόλεις μπορούν να έχουν μια αναπτυξιακή πορεία, ακόμη και αν βρίσκονται σε δυσμενείς συνθήκες, και πως η ανάπτυξη αυτή πρέπει να στηρίζεται σε τοπικούς πόρους και τοπικά δυνατά σημεία, καθώς επίσης και να υποστηρίζεται από τους τοπικούς φορείς και θεσμούς.

Η κα Τσε μίλησε για το Τονγιούνγκ (Τσουνγκ-Μου), ή αλλιώς τη «Νάπολη της Κορέας», τίτλος που δόθηκε για να περιγράψει την ομορφιά αυτής της παραθαλάσσιας πόλης της Κορέας, στην ομορφιά της οποίας συμβάλλουν και τα νησιά που την περιβάλλουν και έτσι την ξεχωρίζουν από τη Νάπολη. Περιέγραψε στοιχεία της πόλης και της ευρύτερης περιοχής και μίλησε για την ιστορία της και τα αξιοθέατά της. Για παράδειγμα, ανέφερε πως το Τονγιούνγκ είναι η πρώτη προγραμματισμένη πόλη στη δυναστεία Chosun, πόλη στην οποία κυριαρχούν οι βιομηχανίες θαλάσσιων προϊόντων και η βιομηχανία κατασκευής πλοίων. Τόνισε επίσης πως η βιομηχανία κατασκευής πλοίων είναι καταστροφική για τη Θαλάσσια Οικολογία και απαιτείται έτσι μια περιβαλλοντική και οικολογική στρατηγική για την προστασία της.

Το κλείσιμο της εκδήλωσης έκανε ο κ. Γρηγόρης Παπανίκος του Θωμά και της Αφροδίτης, αναφερόμενος στο ρόλο του ΙΤΑΘΑΠ, το οποίο ιδρύθηκε για να τιμήσει την μνήμη του πατέρα του, αλλά και στη χαρά που τέτοιες εκδηλώσεις δίνουν στην μητέρα του. Ανέφερε ότι αποστολή του ΙΤΑΘΑΠ είναι να κάνει γνωστή την Ακαρνανία στην Ελλάδα και το Εξωτερικό με τη συνέχιση τέτοιων μικρών εκδηλώσεων, πάντα στα Σαρδίνια.