Η γηραιά ήπειρος βιώνει πρωτόγνωρη κατάσταση: Από την ανατολή την ειρωνεύεται ο Πούτιν, από τη δύση ο Τραμπ. Αν αυτό είναι ειρωνεία ή απειλή (ανατολική, δυτική ή και τα δύο) θα φανεί στη συνέχεια. Για την ώρα, η Ευρώπη μοιάζει να κινείται “μεταξύ σφύρας και άκμονος”.
Η Αμερικανική ηγεσία (πρώτη φορά μεταπολεμικά) μιλάει με περιφρονητικό τρόπο για τις ηγεσίες των Ευρωπαϊκών κρατών. Στην περιβόητη ομιλία του (Διάσκεψη Ασφαλείας στο Μόναχο, Φεβρουάριο 2025) ο αντιπρόεδρος JD Vance με περισσή αυθάδεια “έλουσε” με διάφορα κοσμητικά επίθετα τους Ευρωπαίους ηγέτες. Είπε ότι υπονομεύουν τη Δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου. Χρησιμοποίησε ως παραδείγματα την ακύρωση των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία και την καταστολή αντιφρονούντων, συγκρίνοντας τις πρακτικές αυτές με εκείνες της σοβιετικής εποχής. Είπε επίσης ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη, κατηγορώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες για “συνειδητές αποφάσεις” που οδήγησαν σε αύξηση των μεταναστευτικών ροών, χαρακτήρισε δε τη Δανία κακό σύμμαχο και αυθαδίασε τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται για τις αντιδράσεις της ΕΕ σχετικά με τη Γροιλανδία.
Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Boris Pistorius χαρακτήρισε τις δηλώσεις του “μη αποδεκτές”, ενώ η Υπουργός Εξωτερικών Annalena Baerbock είπε ότι η Ευρώπη πρέπει να υπερασπιστεί τη “Δημοκρατική ανθεκτικότητα”.
Ο Βανς, δεξί χέρι του Τραμπ, είναι αντίστοιχο εκείνου του Μεντβέντεφ που είναι δεξί χέρι του Πούτιν. Η ρητορική και των δύο αυτών υψηλόβαθμων φερεφώνων έχουν πολλά κοινά σημεία, ένα από τα οποία είναι η επιθετικότητα κατά των Ευρωπαϊκών ηγεσιών. Αυτό δημιουργεί νέο πεδίο στην παγκόσμια πολιτική σκηνή, πρωτόγνωρο για τα μεταπολεμικά δεδομένα. Η Ευρώπη δεν έβαλε στον εαυτό της ζήτημα εξοπλισμών, επειδή φοβάται τη Ρωσία ή τον Πούτιν, αλλά επειδή βρίσκεται μεταξύ δύο πυρών, της Ρωσίας από τη μια και της Αμερικής από την άλλη.
Ο Τραμπ κατηγόρησε την ΕΕ ότι “σχηματίστηκε για να εξαπατήσει την Αμερική”. Χαρακτήρισε τον Μακρόν “πολιτικά αδύναμο”, επέκρινε την πρότασή του για ανεξάρτητη Ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη, θεωρώντας την ως απειλή για το ΝΑΤΟ. Κατηγόρησε τη Γερμανία ότι είναι “αιχμάλωτη της Ρωσίας” λόγω του αγωγού Nord Stream 2. Κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι δεν δείχνουν επαρκή αίσθηση του επείγοντος για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η Axios ανέφερε ότι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου θεωρούν ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να υπονομεύσουν τις προσπάθειες των ΗΠΑ για ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης.
Τραμπ και Βανς βάλθηκαν να ξεφτιλίσουν τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο τον Αύγουστο του 2025. Διέκοπταν τον Ουκρανό πρόεδρο συνεχώς, τον κατηγόρησαν για έλλειψη ευγνωμοσύνης προς τις ΗΠΑ, παρά τις επανειλημμένες ευχαριστίες του Ουκρανού προέδρου. Η Washington Post έγραψε ότι ο Τραμπ συμπεριφέρθηκε περισσότερο ως “Don Corleone” παρά ως Αμερικανός πρόεδρος.
4 Μαρτίου 2025 ο Τραμπ δήλωσε ενώπιον του Κογκρέσου: “Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα αποκτήσουμε τη Γροιλανδία”. Στις 27 Μαρτίου 2025 δήλωσε: “Θα πάμε όσο μακριά χρειάζεται για να αποκτήσουμε τον έλεγχο της Γροιλανδίας”.
Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι χαρακτήρισε τη στάση του Τραμπ “απαράδεκτη” και “επικίνδυνη για την ενότητα της Δύσης”, ενώ ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι “η Ευρώπη δε μπορεί να εξαρτάται από έναν πρόεδρο που δείχνει περιφρόνηση για τους συμμάχους του”.
Η φωναχτή ανοχή των Ευρωπαίων δεν σημαίνει αποδοχή ή σιωπή. Επιλέγουν στρατηγική υπομονή, επειδή οι πρακτικές συνέπειες μιας δημόσιας αντιπαράθεσης είναι πολύ πιο επικίνδυνες από την προσωπική απαξίωση. Είναι μια ψυχρή, υπολογισμένη μορφή ρεαλιστικής διπλωματίας. Περιμένουν απλά να περάσει ο καιρός και να ξεκουμπιστεί από τον Λευκό Οίκο.
