Όσο η πολιτική ασκείται ερήμην των πολιτών, και ασκείται, τόσο οι πολίτες διαμορφώνουν τη ζωή τους ερήμην των πολιτικών. Και τη διαμορφώνουν. Μόνο που έτσι, μεγαλώνει το χάσμα ολοένα και περισσότερο μέρα τη μέρα. Είναι φανερό αυτό. Και δεν αφορά μόνο τα συμπολιτευόμενα, αλλά και τα αντιπολιτευόμενα κόμματα. Θα πεις όμως: Καλό ή κακό; Είναι καλό ή κακό ν’ απομακρύνεται ο πολίτης από τον πολιτικό; Εκείνοι που έχουν στο μυαλό τους άλλο πολίτευμα ή εννοούν αλλιώς τη Δημοκρατία, θα πουν “δεν είναι το καλό, είναι το καλύτερο”. Σ’ αυτό το πνεύμα και με κάθε ευκαιρία παροτρύνουν κάθε συνομιλητή τους να δώσουν μία μούντζα στα κόμματα και στους πολιτικούς. Κι έτσι όπως λειτουργούν αυτοί, η μούντζα γίνεται ολοένα και περισσότερο ηδονική για τον καθένα μας. Αλλά το ζήτημα παραμένει: Κάνουμε καλά ή κακά;
Την απάντηση δεν την ξέρουμε. Κι αν την ξέραμε, ακόμα και να τη λέγαμε, δεν θα την πίστευε κανείς. Ας περιοριστούμε λοιπόν στα προφανή: Ο σύγχρονος πολίτης μαθαίνει όταν παθαίνει. Δια του λόγου δεν πείθεται. Κι αυτό είναι το σημάδι της παρακμής. Άρα του (αργόσυρτου) τέλους. Μεταβίβαση εμπειρίας από γενιά σε γενιά, επίσης, δεν γίνεται. Όταν ο παππούς και η γιαγιά έλεγαν παραμύθια στα εγγόνια τους, μεταβίβαζαν την δική τους εποχή στην επόμενη γενεά, όμως αυτό δεν γίνεται πλέον… Η γενιά έχει όριο την πενταετία, τα χαρακτηριστικά της εξαντλούνται σ’ αυτήν την πενταετία, εντός της οποίας περικλείεται όλος ο ιδεατός της κόσμος και ο οποίος είναι αντίθετος τόσο με τον προηγούμενο, όσο και με τον επόμενο! Καμία μνήμη, το λέω, καμία ανάμνηση, δεν έρχεται από την προηγούμενη γενιά, από τον ίδιο μας τον εαυτό της προηγούμενης πενταετίας… Παλιά συγκρούονταν μόλις δύο γενιές, τώρα (αν υπολογίσεις μέσον όρο ζωής τα 75 χρόνια) συγκρούονται δεκαπέντε! Ξέρεις τι παναπεί σύγκρουση δεκαπέντε γενεών; Μοιάζει με την εποχή της Βαβέλ. Μοιάζει δηλαδή με την τελική φάση ενός ολόκληρου πολιτισμού, ο κύκλος του οποίου κράτησε μερικές χιλιάδες χρόνια. Απ’ αυτή τη σκοπιά φαίνεται ότι η εποχή μας φτάνει οσονούπω στο τέλος της. Κι εκεί, ανάμεσα στις 15 γενιές που συγκρούονται για τη νέα εξουσία στο νέο μεγάλο κύκλο, κάποια απ’ αυτές, ίσως μία από τις μικρότερες ηλικιακά, θ’ αναλάβει τα ηνία. Αρκεί η Ιστορία να επιβεβαιώσει τον γνωστό χαρακτήρα της, να επιλέξει δηλαδή τη στιγμή που μ’ ένα μεγάλο γεγονός θα σημαδέψει το χρόνο δίνοντας το χρίσμα της νέας εξουσίας σε μία απ’ αυτές τις 15 γενιές. Είναι σίγουρο: Η πολιτική που ασκείται στις μέρες μας, ερήμην των πολιτών, οι πολιτικοί που διεκδικούν την καρέκλα τους ερήμην των γενεών, θα πεταχτούν όπως η τρίχα απ’ το ζυμάρι. Κανείς απ’ αυτούς τους τύπους δεν θα διασωθεί. Ούτε για δείγμα.
