Σκέφτομαι καμιά φορά τους άρχοντες αυτού του κόσμου να κάθονται στην πολυτελή πολυθρόνα τους και ν’ ακούνε στα ραδιόφωνα αυτά που λέμε, να βλέπουν στις τηλεοράσεις αυτά που κάνουμε, να διαβάζουν τις εφημερίδες, τα περιοδικά και τα βιβλία μας. Σκέφτομαι.
Τι θα λένε σκέφτομαι. Τι θα σκέφτονται σκέφτομαι.
Κι όταν σκέφτομαι τι σκέφτονται, ανατριχιάζω, σύντροφε!
Παθαίνω κάτι σαν απώλεια αίματος, κρυώνω, ψάχνω να βρω τρύπα για να κρυφτώ από ντροπή.
Όχι από ντροπή απέναντί τους, αλλ’ από ντροπή απέναντι στον εαυτό μου και για ν’ ακριβολογώ, απέναντι στον ανώτερο εαυτό μου.
Διότι υπάρχει κι αυτός, σύντροφε. Το ξέρεις. Έτσι δεν είναι;
Που λες, όταν κάνω αυτή την πνευματική άσκηση, αποκτώ άλλη οπτική γωνία, βλέπω τα πράγματα κι αλλιώς, μόνο αλλιώς, διότι, πώς να το πω, αποκτούν άλλο βάθος, άλλο ύψος, άλλο πλάτος, άλλο μήκος, τελικώς, άλλη διάσταση.
Δεν προσχωρώ στην λογική της εξουσίας, της παγκόσμιας εξουσίας, όχι βέβαια, όμως – και πρέπει να το δηλώσω καθαρά και ξάστερα – απομακρύνομαι όσο δε μπορείς να φανταστείς από την οπτική του λαού, των πολιτών, των υπηκόων και των οπαδών.
Έτσι που λες, σύντροφε.
Διότι διαπιστώνω εκεί, σ’ αυτό το επίπεδο, το ουτοπικό και το μάταιο, το αδιέξοδο και το ηλίθιο, το ιδιοτελές και το υστερικό. Η εξουσία του κόσμου, αυτή η υπερεθνική και υπερκρατική εξουσία, για την οποία τόσο σκληρά όλοι ξιφουλκήσαμε κατά καιρούς, ο καθένας με τον τρόπο του, όσο κρατάει τον κόσμο σε ισορροπία, όσο του εξασφαλίζει την επιβίωση, παρά τους πολέμους και τη βία, παρά την πείνα και τη δυστυχία, είναι τελικώς χρήσιμη.
Ναι, είναι «τελικώς, χρήσιμη», σύντροφε.
Ό,τι όμως και νά ’ναι, χρήσιμη, άχρηστη, κακή, δαιμονική, σε μένα λέει καθαρά το εξής: Αυτά που σκέφτονται οι λαοί και οι πολίτες των κρατών, αυτά που αισθάνονται, αυτά που λένε κι αυτά που κάνουν, αυτά για τα οποία πολεμούν, είναι όλα εκτός τόπου και χρόνου, αυτά κι αν είναι άχρηστα, αυτά κι αν είναι κακά.
Πώς αλλιώς να το πω, δεν ξέρω, σύντροφε. Όταν σκέφτομαι αυτά, παθαίνω κάτι σαν απώλεια αίματος, κρυώνω, ψάχνω να βρω τρύπα για να κρυφτώ από ντροπή.
Κι άλλο δεν έχω προς το παρόν ν’ ακολουθώ, παρά τη μόνη ασφαλή μέθοδο που μας άφησαν οι σοφοί παρακαταθήκη: «Γνώθι σαυτόν». Και το άλλο: «Μηδέν άγαν». Αν έχεις ακουστά.
Πώς γίνεται όμως στην πράξη αυτό το «Γνώθι σαυτόν». Πώς γίνεται στην πράξη αυτό το: «Μηδέν άγαν»;
– Πες μας μία πρακτική μέθοδο, σύντροφε.
– Εγώ; Εσύ να μας πεις…
– Εντάξει. Να σου πω, σύντροφε: Στην αρχή ξεκινάς γράφοντας ένα ποίημα. Δεν είναι απαραίτητο να είναι ποίημα με στίχους. Δεν είναι απαραίτητο να είναι αριστούργημα. Ούτε είναι απαραίτητο να γραφεί. Να μην εκτίθεσαι κιόλας, σοβαρός άνθρωπος! Ένα ποίημα μπορεί να υπάρξει με χίλιους τρόπους.
– Τι έκαμες εσύ;
– Να σου πω τι έκαμα εγώ: Έστυψα την κεφάλα μου κι έφτιαξα ένα σχέδιο για την ανασυγκρότηση και την οργάνωση της παραγωγής και της εμπορίας των προϊόντων του χωριού μου, της Μυρτιάς. Αυτό έκαμα. Και είναι το καλύτερο ποίημα που έγραψα ποτέ. Με αριθμούς και στοιχεία. Με κανόνες και νόμους. Χωρίς στολίδια. Χωρίς λέξεις καλλονές, χωρίς θαυμαστά ευρήματα ή φανταχτερές παρομοιώσεις. Δεν θέλω να εντυπωσιάσω κανέναν με την Τέχνη του λόγου μου. Θα βάλω το μαχαίρι στο κόκαλο. Το δικό τους και το δικό μου. Έγινα αγροίκος ορεσίβιος. Επιστρέφω στο αρχέτυπο. Στην πρωτογένεια. Στο μηδέν.
