Ποτέ δεν αναχαιτίστηκε η οργή του λαού. Ποτέ. Δίκαιη ή άδικη, λογική ή παράλογη, σάρωσε τα πάντα στο διάβα της. Ακόμα και όταν η “επανάσταση” γινόταν μπούμερανγκ, ακόμα και όταν στρεφόταν εναντίον του λαού, ακόμα και όταν το αποτέλεσμα της “επανάστασης” έφερνε περισσότερα δεινά απ’ όσα ήθελε ν’ αποφύγει, ο λαός δεν έκαμε πίσω. Η μάζα ποτέ δεν κάνει πίσω. Όταν το κριάρι πέσει στο γκρεμό, θα πέσει μαζί του ολόκληρο το κοπάδι. Αποτελεί νομοτέλεια. Η άνοδος του Σύριζα στην εξουσία, σ’ αυτές ή τις άλλες εκλογές, αποτελεί νομοτέλεια. Το ερώτημα τώρα: Τι θα κάνει ο λαός; Ηρωική έξοδο από το ευρώ, κάτι σαν την έξοδο του Μεσολογγίου; Ή θα χορέψει το χορό του Ζαλόγγου για να μη σφαχτεί από τις ορδές των δανειστών;
Η 25η Ιανουαρίου 2015 είναι ίσως η γέφυρα ανάμεσα στην εποχή της μεταπολίτευσης και την εποχή που ξεκινάει την επόμενη μέρα των εκλογών, χωρίς ν’ αποκτήσει ακόμα το όνομά της. Από τη μια, έχουμε την οργή του λαού, στην οποία ο Σύριζα θεμελιώνει τη ρητορική του. Από την άλλη, έχουμε το φόβο, στον οποίο θεμελιώνει τη ρητορική της η Νέα Δημοκρατία.
Όμως… τόσο η οργή, όσο και ο φόβος, που επικαλούνται αμφότεροι, είναι οι χειρότεροι σύμβουλοι του λαού. Πέραν δε τούτου, υπάρχει ένα ακόμα ζήτημα: Πώς εκφράζεται άραγε στην κάλπη η οργή και πώς εκφράζεται ο φόβος; Με ψήφο στον ένα ή τον άλλο, αντίστοιχα, ανάποδα ή μήπως με μία παράκαμψη και των δύο, για να φτάσει κάποιος στην επιλογή μίας κάποιας μέσης οδού;
Συνοπτικά, μπορούμε να πούμε ότι:
Κανένας δρόμος δεν είναι ιδανικός για μία χώρα που ξέπεσε σ’ αυτό το βάλτο, όποιος και αν ακολουθηθεί δεν είναι καν καλύτερος από τον άλλο. Όλοι οι δρόμοι, δηλαδή όλες οι επιλογές που έχει στην διάθεσή του ο πολίτης σ’ αυτές τις εκλογές, είναι ατελέσφοροι. Φτάσαμε ήδη στην έκφραση της νομοτέλειας; Μπορεί και να φτάσαμε! Μπορεί και να μη φτάσαμε! Μπορεί να υπάρχει κάποιο περιθώριο ακόμα… Αλλά δεν θα το μάθουμε στις εκλογές αυτό! Θα το μάθουμε αργότερα, όταν διαγνωστεί ιστορικά το αποτέλεσμα της μίας ή της άλλης επιλογής. Αλλά τότε… θα είναι αργά! Γιατί θα έχουν γίνει όσα τώρα φοβόμαστε ότι θα γίνουν.
Το πολιτικό σύστημα δε μπόρεσε ποτέ ν’ ανανεώσει τον εαυτό του. Τα δύο κόμματα εξουσίας, το ΠΑΣΟΚ και η Νέα Δημοκρατία, είναι καταδικασμένα στην εξαφάνισή τους. Υπ’ αυτήν την έννοια, αποτελεί νομοτέλεια να έρθει στα πράγματα ένα κόμμα φρέσκο σαν τον Σύριζα. Το ΠΑΣΟΚ, σ’ αυτές ή τις άλλες εκλογές, ούτως ή άλλως, δεν θα υπάρχει. Θα εξαφανιστεί οριστικά από τον πολιτικό χάρτη της χώρας. Και δεν θα χαθεί εξ αιτίας του διασπαστή τάχα Γιώργου Παπανδρέου που ίδρυσε νέο κόμμα, Μόλις 17% των ψήφων του ΠΑΣΟΚ πάνε στο “Κίνημα”. Το ΠΑΣΟΚ θα χαθεί εξ αιτίας της κατιούσας που είχε πάρει εδώ και πολλά – πολλά χρόνια… Να φορτώσουν ένα ακόμα χοντρό φταίξιμο στο Γιώργο Παπανδρέου, φαντάζει εύκολο σήμερα και θα βολέψει πολλούς, όμως είναι αμφίβολο αν θα επικυρώσει και η Ιστορία την πολιτική αυτή απρέπεια…
Ότι αντέχει ακόμα η Νέα Δημοκρατία, δε λέει πολλά! Ο χώρος της κεντροδεξιάς, της δεξιάς και της ακροδεξιάς κοχλάζει. Με μία ήττα που κάποια στιγμή θα έρθει (όλα δείχνουν ότι θα συμβεί στις 25 Ιανουαρίου) ο χώρος που τώρα εκφράζεται με τέσσερα τουλάχιστον κόμματα και πολλές άλλες κινήσεις ή ρεύματα, θ’ αναζητήσει και (υπό την ηγεσία ενός χαρισματικού προσώπου) από τα έδρανα της αντιπολίτευσης πιθανότατα θα πετύχει την ενιαία ή, μάλλον, τη μαζική του έκφραση. Ο αρχηγός – έμβλημα της νέας δεξιάς δεν μπορεί να είναι ούτε ο Σαμαράς, ούτε η Μπακογιάννη που (στην αρχή αυτής της περιόδου) διεκδίκησε απέναντί του την ηγεσία. Θα είναι ένας “γνήσιος δεξιός”. Γνήσιος δεξιός; Έτσι φαίνεται σήμερα. Στην πραγματικότητα το έργο αυτό δεν μπορεί να το αναλάβει ένας “γνήσιος δεξιός”,αλλά ένα “γνήσιος αστός”. Όχι ότι δεν είναι τέτοιος ο Σαμαράς, αλλ’ αυτός χρεώθηκε μία συγκυβέρνηση με το μισητό ΠΑΣΟΚ. Ότι η συγκυβέρνηση αυτή έγινε εξ ανάγκης, δεν παρηγορεί κανέναν υπό τις παρούσες συνθήκες, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που δεν παρηγοριέται κανείς από την “ενοχή” του Γιώργου Παπανδρέου να βάλλει τη χώρα σε μνημόνιο, όσο κι αν αυτή η “ενοχή” δεν θα έπρεπε να βαραίνει μόνο αυτόν, αλλά πολλούς. Έτσι λειτουργεί η μάζα. Δικαίως ή αδίκως… ο ρεαλισμός επιβάλλει να παραδεχτούμε τους νόμους της! Σε περίοδο μετάβασης του συστήματος από μία μορφή σε μιαν άλλη, δεν είναι αποδοτικό να λες τ’ αυτονόητα, ούτε τα λογικά πράγματα. Γι’ αυτό και αποτυγχάνει να πείσει τόσο ο Παπανδρέου στην αρχή της νέας του διαδρομής, όσο και ο Βενιζέλος ή ο Σαμαράς. Όσον αφορά τον Τσίπρα, αυτός έχει περιθώριο να ξεγελάσει τον κόσμο τουλάχιστον μία φορά, προτού καταχωρηθεί στους προδότες.
Τι έχουμε λοιπόν μπροστά μας; Τι έχουμε στις 25 Ιανουαρίου;
Έχουμε την ωμή πραγματικότητα ότι ο κόσμος (λογικά ή παράλογα, δεν έχει σημασία) θέλει να τιμωρήσει τόσο τη Νέα Δημοκρατία, όσο και το ΠΑΣΟΚ, όπως και να εκφράζεται αυτό το ΠΑΣΟΚ, με τον Βενιζέλο ή τον Παπανδρέου. Έχουμε δεδομένη και απτόητη την αντιμνημονιακή στάση του λαού σε ποσοστό 70% του εκλογικού σώματος. Όχι ότι οι εκλογείς του Σαμαρά, του Βενιζέλου και του Παπανδρέου είναι μνημονιακοί. Θα ήταν εξαιρετικά άδικο να τους κατηγορήσει κανείς για συμπάθεια προς το μνημόνιο. Το δέχονται εξ ανάγκης, είναι οι πολίτες που δεν προτάσσουν την επιθυμία, αλλά την πραγματικότητα, όπως αυτοί την αντιλαμβάνονται βέβαια.
Στ’ αλήθεια, κανείς δε μπορεί σήμερα να υπερασπίσει κανέναν εκπρόσωπο του παλιού πολιτικού συστήματος. Κλαψουρίζει ο Βενιζέλος και περιφέρει τη “θυσία” του εις μάτην. Οι άνθρωποι αυτοί επί δεκαετίες δεν είχαν επενδύσει ποτέ σε αξιοπιστία και τώρα που την χρειάζονται, δεν ξέρουν πού να τη βρουν για να πείσουν. Ακόμα και να τους αδικεί η ιστορική συγκυρία, θα λέγαμε ότι τους αξίζει η χειρότερη τιμωρία. Εμείς δε, θα ήμασταν οι τελευταίοι που θα είχαμε ΕΝΑΝ λόγο να τους υπερασπιστούμε…
Πάμε όμως τώρα στην εναλλακτική λύση που έχει ο πολίτης:
Η αποδοχή του Σύριζα από τους Ευρωπαίους δεν είναι καθόλου αθώα, όπως την εμφανίζουν εδώ οι άμεσα ενδιαφερόμενοι. Υποκρύπτει αριστοτεχνικά την σφοδρή επιθυμία των εταίρων για απαλλαγή τους από την Ελλάδα. Σε πρώτη ανάγνωση ακούγεται παράδοξο! Θα το πούμε απλά: Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν και σέβονται τη νομική συνθήκη ότι “η Ελλάδα δεν μπορεί να εκδιωχθεί από το ευρώ”. Και την διακηρύσσουν. Όχι για να καθησυχάσουν κανέναν, αλλά για να υπενθυμίσουν ότι αυτοί είναι προσηλωμένοι στις συμφωνίες, σέβονται και την επιθυμία του εκλογικού σώματος της κάθε χώρας – μέλους. Κι εδώ αρχίζουν τα σκούρα: Στη Γερμανία 61% θέλουν την εκδίωξη της Ελλάδας από το ευρώ. Στην Αυστρία το ποσοστό αυτό είναι 44%. Σε άλλες χώρες υπάρχουν ανάλογες καταγραφές ή εκτιμήσεις. Πώς άραγε μπορεί να διαχειριστούν οι Ευρωπαίοι εταίροι αυτό το διπλό χρέος που τους θέτει ο νόμος τους από τη μια και η κοινωνία τους από την άλλη;
Είναι όντως δεμένοι με συμβάσεις και συμφωνίες. Τις οποίες τηρούν ευλαβικά. Δεν είναι σαν εμάς εδώ στην Ελλάδα που ψηφίζουμε νόμους, αλλά δεν τηρούμε τους νόμους. Όταν οι Ευρωπαίοι ψηφίζουν έναν νόμο, όσο και να διαφωνούν μαζί του λίγοι ή πολλοί, τον τηρούν ΟΛΟΙ απαρεγκλίτως. Το ίδιο εννοούν και κάνουν με τις διεθνείς τους συμβάσεις. Υπέρτατος νόμος τους είναι το pacta sund servanda. Τα συμφωνηθέντα πρέπει να τηρούνται. Αυτός είναι ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ τους.
Τι λέμε τώρα εμείς;
Λέμε: Δεν αναγνωρίζουμε καμία συμφωνία της προηγούμενης κυβέρνησης. Αυτό λέμε. Όμως αυτό ΔΕΝ ισχύει για τους Ευρωπαίους. Μας αρέσει, δε μας αρέσει, ΑΥΤΗ είναι η ωμή αλήθεια.
Τι θα κάνουν λοιπόν αυτοί οι ψυχροί τύποι απέναντι στον ενθουσιώδη Αλέξη Τσίπρα;
Θα κάτσουν ήσυχα – ήσυχα στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, θ’ ανοίξουν τους φακέλους τους και θα επιδείξουν τις υπογραφές της χώρας. Τίποτε άλλο. “Τις δέχεστε;” θα ρωτήσουν. Σύμφωνα με όσα λένε δημόσια οι σύντροφοι του Σύριζα, θα πουν ένα βροντερό ΟΧΙ. Κάτι ανάλογο με το ΟΧΙ του ’40. Νομίζετε ότι οι εταίροι μας θα βάλουν φωνές ή θα στενοχωρηθούν; Όχι. Καθόλου. Θα σηκωθούν από το τραπέζι λέγοντας: “Όταν θ’ αποφασίσετε να τηρήσετε τις συμφωνίες, φωνάξτε μας και θα έρθουμε”.
Εμείς θα επιμείνουμε στο “πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης”. Περήφανοι θα πορευτούμε στο λαό και θα ζητήσουμε επιβεβαίωση του ΟΧΙ. Πιθανόν και μ’ ένα δημοψήφισμα. Εκείνο που κατεδάφισε κάποτε τον Γιώργο Παπανδρέου, σημειωτέον.
Ωραία.
Στο μεταξύ, όμως, θα πρέπει να βρούμε λεφτά εξ ιδίων για να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις, φάρμακα κ.λ.π. Μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει… Για να μην πολυλογούμε, λεφτά δεν θα βρίσκουμε. Περήφανοι μεν, άφραγκοι δε, θα ψάχνουμε και δεν θα βρίσκουμε. Στην αρχή θα πατάξουμε τη φοροδιαφυγή, λέει. Πώς θα γίνει αυτό;
Ας το δούμε πρακτικά:
Θα ξαμοληθούν συνεργεία Δημοσίων λειτουργών να κάνουν έλεγχο στις 500.000 επιχειρήσεις που χρωστούν στην Εφορία και στα Ασφαλιστικά Ταμεία. Τότε όμως οι επιχειρήσεις αυτές θα κλείσουν αμέσως, αφού πέντε χρόνια τώρα είναι ανοιχτές μόνο και μόνο επειδή έχουν κάνει παύση πληρωμών στην Εφορία και στα Ταμεία! Φοροδιαφεύγουν, επειδή… δεν βγαίνουν στις τρέχουσες υποχρεώσεις… Ο κύκλος εργασιών τους έχει πέσει κατά 70%… Αρκούνται λοιπόν στο λειψό μεροκάματο του ιδιοκτήτη τους και στο λειψό επίσης μεροκάματο του υπαλλήλου τους περιμένοντας μάταια την ανάκαμψη της Αγοράς για να ρεφάρουν. Δεν είναι φοροφυγάδες εκ συστήματος. Θέλουν να πληρώσουν, αλλά δε μπορούν.
Όταν το κράτος, υπό την πίεση της πραγματικότητας, θα κάνει απαιτητές τις οφειλές προς το Δημόσιο για να βρει λεφτά να πληρώσει τους μισθούς και τις συντάξεις σε 3,8 εκατομμύρια ανθρώπους (συντάξεις και μισθούς που ο Σύριζα θα επαναφέρει κιόλας στα επίπεδα του 2009, λέει) ε, οι επιχειρήσεις αυτές θα κλείσουν… Το κράτος θα πρέπει να βάλει τότε φυλακή 500.000 “φοροφυγάδες”. Μόνο που στο ενάμισι εκατομμύριο των ήδη ανέργων θα προστεθούν άλλα 500.000 νοικοκυριά, κι αυτή τη φορά δεν θα είναι άτομα, αλλά νοικοκυριά, με 4 άτομα το καθένα, πρόσθεσε και τους εργαζόμενους σ’ αυτά τα νοικοκυριά, εργαζόμενους που τώρα απασχολούνται ασφαλισμένοι ή ανασφάλιστοι σε αυτές τις επιχειρήσεις κι έχουν ψωμί να φάνε…
ΑΥΤΗ είναι η ωμή πραγματικότητα, την οποία ΔΕΝ γνωρίζουν οι φαντασιόπληκτοι συντάκτες του προγράμματος του Τσίπρα, ούτε οι ανεγκέφαλοι συνεργάτες του Σαμαρά.
Στο μεταξύ η ρευστότητα θα έχει εξαφανιστεί από την Αγορά.
Τούτων δοθέντων, επιστρέφει η χώρα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και πάλι οι Ευρωπαίοι θα κάτσουν ήσυχα – ήσυχα στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, θ’ ανοίξουν τους φακέλους τους και θα επιδείξουν τις υπογραφές της χώρας. Τίποτε άλλο. “Τις δέχεστε;” θα ρωτήσουν.
Αυτή τη φορά… πολύ αμφιβάλλουμε για το τι θα πει ο Αλέξης Τσίπρας. Το λογικότερο είναι ότι θα ζητήσει να μας αφήσουν ελεύθερους να φύγουμε από το ευρώ για να “κόψει νόμισμα”, να δώσει λεφτά στον κόσμο, να μην πεθαίνουν οι άνθρωποι σαν τα σκυλιά στη μέση του δρόμου… Αυτό πρέπει να κάνει κάθε λογικός ηγέτης. Και θα πουν οι Ευρωπαίοι: “Εμείς ΔΕΝ θέλουμε να φύγετε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν όμως το θέλετε εσείς, εμείς δεν θα σταθούμε εμπόδιο. Κάντε γραπτό το αίτημά σας και θα το μελετήσουμε”.
Κάπως έτσι θα γίνει.
Κάπως έτσι θα επιστρέψουμε στη δραχμή.
Και τον πρώτο καιρό που θα πάμε στη δραχμή, ο κόσμος θ’ ανακουφιστεί. Μπορεί να πανηγυρίσει κιόλας. Θα μοιραστεί χρήμα και η Αγορά θα πάρει τ’ απάνω της. Σε δύο χρόνια όμως, τρία το πολύ, θ’ αρχίσει ο πληθωρισμός. Και θα είναι ένας εφιάλτης. Που θα εξανεμίζει το μισθό του εργαζόμενου και τη σύνταξη.
Τότε θα έρθει η επόμενη και χειρότερη κατραπακιά…
Αφήνουμε απέξω τα εθνικά θέματα, τα οποία θα πρέπει να διαχειριστούμε χωρίς συμμάχους πια, όντας εξαντλημένοι από τις κακουχίες και τις στερήσεις… Κι εκεί κρύβεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη συνοχή αυτού του κράτους… για τη ζωή των παιδιών μας…
Τι να λέει τότε να τιμωρήσουμε τους ενόχους; Τι να λέει που στους τωρινούς ενόχους θα προσθέσουμε άλλους τόσους;
Τίποτα δε λέει!
Όμως… Επειδή τώρα κανείς δεν πείθεται δια του λόγου, μόνο ένας λόγος μένει για να τα γράψουμε αυτά: Να μην πει κανείς στο μέλλον ότι δεν ήξερε… Κι έχει ξανασυμβεί. Για όσα συμβαίνουν σήμερα, είχαμε γράψει το 2002 με ακρίβεια χιλιοστού (βλ. το παράθεμα). Γράφαμε τότε με απόγνωση, όχι όταν άρχισαν τα γεγονότα, πολύ πριν από αυτά, 13 χρόνια πριν από σήμερα, τότε που “έζωναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα” και όλοι γύρω μας έπλεαν σε πελάγη ευτυχίας, εμείς προειδοποιούσαμε για την επερχόμενη λαίλαπα. “Δε γίνονται αυτά”, έλεγαν. Να που έγιναν! Να… που ΘΑ γίνουν κι αυτά που γράφουμε σήμερα, ακριβώς όπως τα γράφουμε θα γίνουν…
Και μην πει κανείς ότι προτείνουμε να ψηφιστεί ο ένας ή ο άλλος. Επειδή ο λόγος μας δεν είναι συμβατός με την άποψη κάποιου, αυτός πιστεύει ότι, δε μπορεί, είμαστε φίλοι του αντιπάλου του. Σ’ αυτή τη “λογική” έχει ξεπέσει η Κοινή Γνώμη… Εμείς όμως δεν είμαστε με κανέναν. Η άποψή μας είναι ότι ΚΑΝΕΙΣ, κανένα κόμμα δεν αξίζει την ψήφο μας σ’ αυτές τις εκλογές. Περιγράφουμε λοιπόν τι κατά τη γνώμη μας θα γίνει, ούτως ή άλλως, με τον ένα ή με τον άλλο κυβερνήτη. Το κάνουμε δε, για να μην είναι απροετοίμαστος ο απλός άνθρωπος, μόνο γι’ αυτόν νοιαζόμαστε, αφού σ’ αυτήν την κατηγορία ανήκουμε κι εμείς, ατομικά, οικογενειακά, επαγγελματικά…
Για το τι πραγματικά θα έδινε τη λύση, έχουμε γράψει πολλές φορές στα πεντακόσια άρθρα που προηγήθηκαν. Αλλά το πρόβλημα δε λύνεται μαγικά. Δεν θα έρθει κανένας σωτήρας. Το πρόβλημα λύνεται με θυσίες, τις οποίες κανείς δεν είναι πρόθυμος να δεχτεί… Λύνεται με Σχέδιο που κανείς δεν έχει συντάξει. Λύνεται με γνώση, την οποία κανείς δεν διαθέτει. Κι αν τη διαθέτουν κάποιοι, που τη διαθέτουν, ελάχιστοι είναι πρόθυμοι να την ακούσουν. Οι ελάχιστοι όμως αυτοί ΔΕΝ αρκούν για να σώσουν την παρτίδα…
Συμπέρασμα: Τι θα σ’ έβρει και δε θα το περάσεις…
