Οι πολίτες διεκδικούν τα δικαιώματά τους και καλά κάνουν. Απαιτούν λύσεις στα προβλήματά τους. Καλά κάνουν επίσης. Ένα δεν κάνουν: Να διεκδικούν ή ν’ απαιτούν τη συμμετοχή τους στα κοινά. Μάλλον είναι καλύτερο να διεκδικούν ή ν’ απαιτούν από άλλους, παρά να διεκδικούν ή ν’ απαιτούν από τον εαυτό τους.
Η συμμετοχή του πολίτη στα κοινά σημαίνει πρωτίστως συμμετοχή του μέλους του κόμματος στις αποφάσεις της ηγεσίας του κόμματος. Αν το μέλος ενός κόμματος δεν συμμετέχει στις αποφάσεις της ηγεσίας, είναι νομοτελειακώς αδύνατο να συμμετέχει στις αποφάσεις της κυβέρνησης. Ίσον, η κυβέρνηση μπορεί να κάνει ό,τι θέλει χωρίς να ρωτήσει κανέναν. Το ίδιο και η ηγεσία του κόμματος.
Η αντιπροσωπευτική Δημοκρατία σημαίνει ότι εξουσιοδοτούμε κάποιον να μας εκπροσωπεί στα κέντρα των αποφάσεων. Μπορεί να ήταν έτσι κάποτε, δεν είναι όμως. Τώρα, δεν εξουσιοδοτούμε κάποιον να μας εκπροσωπεί στα κέντρα των αποφάσεων, αλλά να σκέφτεται για λογαριασμό μας. Που σημαίνει ότι, εμείς δε χρειάζεται να σκεφτόμαστε, να μιλάμε ή να γράφουμε. Α, εξουσιοδοτήσαμε τον αρχηγό να σκέφτεται για μας, άρα εμείς πρέπει να υπακούμε σε ό,τι κατεβάζει η δική του κούτρα. Έλα όμως που αυτό πάει πιο πέρα. Πάει εκεί, όπου κανείς άλλος, πλην του αρχηγού, δεν έχει δικαίωμα να σκέφτεται. Αν τολμήσει κάνας αλήτης και το κάνει, θα του δώσουμε να καταλάβει, τον αναιδή.
Έτσι, απλά, πολύ απλά, φτάνουμε σε μια κατάσταση πνιγηρή, αφόρητη, κόλαση σκέτη. Ζώντας από εθισμό πια σε αυτήν, έχουμε ξεχάσει προ πολλού την αρχή όλων αυτών των μιαρών σκέψεων κι αισθημάτων. Για να το πω λαϊκά, “έχουμε χάσει το μπούσουλα”.
Κι είμαστε τώρα μέσα σ’ αυτό το καζάνι που βράζει. Ό,τι και να ρίξεις μέσα στο καζάνι, βράζει κι αυτό. Είναι προφανές ότι δε μπορεί να διασωθεί. Ακόμα και το άριστο, ακούγεται ως άχρηστο. Άλλωστε μόνο εκείνο το Χ κάνει τη διαφορά στις δύο λέξεις.
Ξέρω τι θα πεις τώρα: Πώς να το θεραπεύσουμε, θα πεις. Κι επειδή σ’ αυτή την ερώτηση υπάρχει μόνο μία απάντηση, θα την πω: Δεν θεραπεύεται. Και πάλι ξέρω τι θα πεις: “Ε, αφού δεν θεραπεύεται, άστο”…
Έλα όμως που δεν το αφήνω. Και δεν το αφήνω, επειδή αυτά τα ζητήματα δεν υπάγονται στην εξίσωση του άσπρου και του μαύρου, δεν τελειώνει το θέμα με μια ερώτηση και μια απάντηση, το όλον έχει ουρά, μια μεγάλη μακριά ουρά, σαν της αλεπούς. Θέλω να πω, ότι, η λύση αυτών των μεγάλων ζητημάτων του καθημερινού μας βίου δεν θα έρθει παίζοντας το παιγνίδι των ερωτήσεων και των απαντήσεων, αλλά με την περίσκεψη και τον στοχασμό.
Εδώ, τώρα, μπαίνουμε σε άλλη περιοχή: Εκεί που τα πράγματα και τα φαινόμενα έχουν αρχή, μέση και τέλος. Που σημαίνει ότι, αν απαντήσεις σε λάθος ερώτηση, θα δώσεις λάθος απάντηση. Οπότε, αφήνεις τις ερωτήσεις αναπάντητες και πας νοερά στην πηγή, πιάνεις το μίτο της Αριάδνης και ξετυλίγεις το κουβάρι, αργά, τελετουργικά.
Υπό το φως αυτών των σκέψεων, ας ξαναθέσουμε το αρχικό ζήτημα: Η συμμετοχή του πολίτη στα κοινά, σημαίνει, κατ’ αρχήν, συμμετοχή του μέλους του κόμματος στις αποφάσεις της ηγεσίας του κόμματος. Ότι αυτό σημαίνει με τη σειρά του εξορία του αρχηγού και αντικατάστασή του μ’ έναν σύντροφο από τα σπλάχνα του κόμματος, ο οποίος θα εκφράζει πιστά και απαρέγκλιτα την Συλλογική βούληση, τη βούληση των μελών του κόμματος, των πολιτών, τη δική μας βούληση δηλαδή, περνάει από το μυαλό κανενός ή όχι; Αυτό είναι όμως το θέμα. Μόνο αυτό είναι το θέμα.