Σημαντικούς δημογραφικούς κινδύνους για τη μελλοντική βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο σε πρόσφατη έκθεσή του, εστιάζοντας στην υψηλή εξάρτηση του συστήματος από τον πρώτο πυλώνα, δηλαδή το δημόσιο αναδιανεμητικό μοντέλο, που καλύπτει πάνω από το 95% των παροχών. Όπως αναφέρεται, η περιορισμένη ανάπτυξη των επαγγελματικών ταμείων και της ιδιωτικής ασφάλισης καθιστά το συνολικό σύστημα περισσότερο ευάλωτο σε δημογραφικές πιέσεις.
Στην ίδια κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) προειδοποιεί ότι η επιδείνωση της αναλογίας εργαζομένων προς συνταξιούχους λόγω της γήρανσης του πληθυσμού θα δυσχεράνει τη χρηματοδότηση των συντάξεων. Σύμφωνα με την Αρχή, τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης σε πολλά κράτη-μέλη θα χρειαστεί να ενισχυθούν από συμπληρωματικούς μηχανισμούς, καθώς «τα μαθηματικά του κοινωνικού συμβολαίου δεν βγαίνουν». Η Ελλάδα εμφανίζεται μεταξύ των χωρών που δέχονται τις εντονότερες πιέσεις λόγω των δημογραφικών εξελίξεων.
Παρά τις ανησυχίες, το οικονομικό επιτελείο και ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης εκτιμούν ότι το Ελληνικό σύστημα παραμένει βιώσιμο σε βάθος δεκαετιών. Βάσει του Ageing Report 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο δείκτης συνταξιοδοτικής δαπάνης εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 σε 12% το 2070, κάτω από το όριο του 16,2%. Αντίστοιχα, η κρατική χρηματοδότηση αναμένεται να υποχωρήσει από 7% σε 4,5% του ΑΕΠ, συγκλίνοντας προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ο διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου Βασίλης Μπέτσης σημειώνει ότι η οικονομική ανάπτυξη, η αύξηση των μισθών και η μείωση της ανεργίας έχουν ήδη οδηγήσει σε μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστό του ΑΕΠ. Παράλληλα, καταγράφεται αλλαγή στη σχέση κρατικής χρηματοδότησης και εισφορών, με τις εισφορές να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος από το 2025.
Όσον αφορά την επαγγελματική ασφάλιση, το Ελεγκτικό Συνέδριο συστήνει την ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και της ιδιωτικής ασφάλισης, καθώς σήμερα καλύπτουν μόλις το 1% και 4% των παροχών αντίστοιχα. Στην Ελλάδα λειτουργούν συνολικά 32 ΤΕΑ, εκ των οποίων τα 28 είναι προαιρετικής συμμετοχής.
Περαιτέρω παρεμβάσεις αναμένονται από το Υπουργείο Εργασίας, το οποίο επεξεργάζεται νέα νομοθετική πρωτοβουλία για την ενίσχυση των ΤΕΑ, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος έχει αναλάβει από 1/1/2025 την εποπτεία τους. Ειδικοί του κλάδου προτείνουν την εφαρμογή συστήματος αυτόματης εγγραφής εργαζομένων για περιορισμένο διάστημα, ως μέτρο ενίσχυσης της επαγγελματικής ασφάλισης και εξισορρόπησης των δημογραφικών κινδύνων.
Με πληροφορίες από Ημερησία
