Δεν έχω άλλο χρόνο. Δεν έχω άλλο χρόνο για χάσιμο. Έχασα πολύ καιρό συλλέγοντας επιχειρήματα για να πείσω τους μακάριους, Γιάννη μ’! Ναι, τους μακάριους. Που εν μιά νυκτί μετατρέπονται σε οργίλους επαναστάτες και θέλουν να ξεθεμελιώσουν βιαίως τα σύμπαντα. Γιατί; Επειδή απειλήθηκε η μακαριότητά τους. Και σα να μην έφτανε αυτό, εσύ που τόσον καιρό προσπαθούσες να τους αφυπνίσεις, τώρα που θέλεις να τους συγκρατήσεις από το νέο ατόπημα, τώρα που κάνεις εκκλήσεις να μην πάνε στο άλλο άκρο, να μη μεταφερθούν από τη νιρβάνα στη φανατίλα, γίνεσαι στα μάτια τους αναπόσπαστο κομμάτι του συστήματος που θέλουν να κατεδαφίσουν!
Λοιπόν, δεν έχω άλλο καιρό! Σπατάλησα τη ζωή μου να συλλέγω επιχειρήματα για να πείσω τον πατέρα μου, τον θείο μου, τους φίλους, τους συμπότες και τους συντρόφους, τους συγχωριανούς και τους συμπατριώτες μου. Τι έκαμα; Μια τρύπα στο νερό έκαμα! Μόνο τις δυνάμεις μου ξόδεψα, επί σαράντα χρόνια τις σκόρπαγα στους πέντε ανέμους, αμέτρητες φορές εγκατέλειψα τα ευρήματά μου και συντάχθηκα με ιδέες απλοϊκές, με τον (αφελή τελικά) υπολογισμό ότι δεν φόβιζαν το πλήθος, ότι έτσι ήταν καλύτερα, «το μη χείρον, βέλτιστον» έλεγα, συντασσόμουν με τον κόσμο δηλαδή που χρειαζόταν ο όγκος του για να γίνει κάτι δημοκρατικά, ειρηνικά, ήπια. Όλες αυτές τις φορές ήταν μάταιη η θυσία. Όλες. Κι ενώ επαληθευόταν η πρότερη θεώρηση, η ατομική θεώρηση, εκείνη πριν την «κατάβαση», κανείς δεν θυμόταν ότι εσύ έκαμες αυτή την κίνηση της μετριοπάθειας, της συγκατάβασης, της συμπόρευσης, ότι «τα είχες πει», νάτα που βγήκαν, όχι, κανείς δεν θυμόταν τίποτε, ώστε με τη μνήμη των παλιών να μη γίνουν τα καινούρια λάθη, και να, πάλι απ’ την αρχή εσύ, με την ίδια συγκαταβατική θεωρία, που δεν θα φοβίζεις τον κόσμο με προχωρημένες ιδέες, να συμπορεύεσαι με το κοινωνικό σύνολο, να μην πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα…
Ε, όχι ρε! Πού θα πάει αυτό;
Δε βγαίνει πουθενά, Γιάννη μ’, ε, ναι, πουθενά! Κι έτσι κατανοώ πώς γίνεται και οξυδερκή πνεύματα προσχωρούν σε ακραίες ή μυστικές μορφές δράσης. Κάπως έτσι έγινε η Φιλική Εταιρεία που οργάνωσε την Επανάσταση του 1821.
Ναι, δεν έχω άλλο καιρό για χάσιμο. Άφησα μισή την δική μου εκπαίδευση για ν’ αφιερώσω κοινό χρόνο στις κατανοητές αξίες αυτού του σαθρού πολιτισμού, σ’ έναν καθημερινό αγώνα που θα με κρατούσε τάχα δίπλα στον έσχατο πολίτη, στην πιο ταπεινή κοινωνική τάξη που με γέννησε. Συν τοις άλλοις, έπαψα να είμαι αναγνώστης, ανά + γνώστης, που σημαίνει «αυτός που ανασύρει την κωδικοποιημένη γνώση από τα έγκατα του γραπτού κειμένου για να την κάνει δικό του κτήμα». Για χάρη της ομήγυρης έγινα κι εγώ απλοϊκός καταναλωτής πληροφοριών, ώστε να μιλώ την κοινή γλώσσα, να με καταλαβαίνουν οι συνομιλητές στα τραπέζια… Μάταια, σου λέω! Τζίφος…
Αλλά… τι κάθομαι και λέω, γιατί να σου χαλάω το κέφι, Γιάννη μ’, εδώ «ο κόσμος χάνεται»…
Άκου τι θα σου πω:
Δε μπορεί ν’ ακούσει κανείς, αν τον λόγο που θα πεις, δεν τον θυμάται το είναι του. Δε μπορεί να δει κανείς, αν την εικόνα που θα ζωγραφίσεις, δεν τη θυμάται η οντοσύνη του. Δε μπορεί να αισθανθεί κανείς, αν η δόνηση της ύπαρξής του δεν ανήκει στο αστέρι της κοινής καταγωγής. Διότι, στο τέλος, η μόνη γλώσσα που μιλιέται στον κόσμο, είναι η γλώσσα που δεν φυλακίστηκε ποτέ στο Γκουαντάναμο του Λόγου.
